फ्रान्समा विद्यार्थी गरिरहेकाे विरोध प्रदर्शन किन हाे?

एजेन्सी। सेप्टेम्बरको अन्त्यदेखि फ्रान्सभरिका विद्यार्थीहरूले शिक्षामा बजेटको कमीविरुद्ध प्रदर्शन गरिरहेका छन् र धेरै उच्च विद्यालयहरूमा प्रवेश थप्प पारेका छन्।

यो आन्दोलन ठाउँ-ठाउँमा हिंसात्मक बनेको छ—सयौँ विद्यार्थी, शिक्षक र प्रहरी अधिकारीहरू घाइते भएका छन्। बाहिरका केही उपद्रवीहरूसहित हजारौँ मानिसहरू पक्राउ परेका छन्।

प्रदर्शनकारीहरूले देशका 'लिसे' (१५ देखि १८ वर्षका विद्यार्थी अध्ययन गर्ने उच्च विद्यालय) हरूमा कर्मचारीको अभाव र जीर्ण पूर्वाधारलाई लिएर विरोध जनाइरहेका छन्।"

"ती गुनासाहरू वास्तविक हुन्। तर के तिनले मात्रै यो विरोध आन्दोलनले लिएको रूपलाई स्पष्ट पार्न सक्छन्? अन्य देशहरूको तुलनामा फ्रान्सको अवस्था कस्तो छ?

विकसित देशहरूको सङ्गठन ओईसीडी (OECD) को हालैको प्रतिवेदनअनुसार, फ्रान्स सरकारले माथिल्लो-माध्यमिक विद्यालयका लागि युरोपेली युनियन (EU) को औसतको तुलनामा प्रति 'लिसे' (lycée) विद्यार्थी बढी खर्च गर्छ।

शिक्षकको कमी साँच्चै गम्भीर छ, तर अन्य ठाउँको भन्दा खराब छैन। ओईसीडीको मापदण्डअनुसार फ्रान्समा शिक्षकको पारिश्रमिक तुलनात्मक रूपमा कम भए पनि खाली पदहरू कम रहेकाले यो समस्या अन्यत्रभन्दा केही हलुका नै छ।

अबेर दिउँसोसम्म लम्बिने विद्यालयको समय फ्रान्सेली विद्यार्थीहरूका लागि पक्कै पनि एउटा समस्या हो। यो मुख्यतया लामो खाजाको समय (lunch break) र जटिल तालिकाको परिणाम हो, न कि अन्य ईयू देशहरूको तुलनामा खासै लामो नहुने बिदाहरूको भर्पाई गर्नका लागि।

यसरी दिन लम्बिनु फ्रान्सेली विद्यालय जीवनको सधैँको एउटा दुःखी यथार्थ रहँदै आएको छ र यसले मात्र अहिलेको आक्रोशलाई स्पष्ट पार्न सक्दैन। न त प्रभावहीन उच्च शिक्षा प्रणालीले सिर्जना गरेको दबाबले नै यसलाई पूर्ण रूपमा व्याख्या गर्न सक्छ।

धेरैजसो युरोपेली देशहरूमा ८० देखि ९० प्रतिशत युवाहरूले माध्यमिक शिक्षा पूरा गर्छन्, र राम्रा विश्वविद्यालयका सीटहरूका लागि हुने प्रतिस्पर्धाले अन्यत्र पनि तनाव सिर्जना गर्छ।

बजेटको कमी, जीर्ण भवन र भविष्यप्रतिको चिन्ता विद्यार्थीहरूको असन्तोषका कारण भए तापनि, गृहमन्त्री लोरेन्ट नुनेजका अनुसार यी गुनासाहरूले मात्रै यो आन्दोलन संलग्न विद्यालय, विद्यार्थी र हिंसाको मात्राका हिसाबले किन 'अभूतपूर्व' बनेको छ भन्ने कुराको व्याख्या गर्न सक्दैनन्।"

"प्रदर्शनको यो ठूलो मात्रा झनै उल्लेखनीय छ, किनभने यसमा संलग्न व्यक्तिहरूले ठूलो जोखिम उठाइरहेका छन्।

धम्की वा बल प्रयोग गरेर विद्यालय वा विश्वविद्यालय ठप्प पार्नु (नाकाबन्दी गर्नु) गैरकानुनी हो, जसले गर्दा प्रहरीका साथै 'कासेउर' (उपद्रवी/तोडफोड गर्ने समूह) हरू पनि तानिन्छन्, र प्रायः कठोर हुने प्रहरीको भीड-नियन्त्रण कारबाहीमा विद्यार्थीहरू पिसिने गरेका छन्।

प्रधानमन्त्री सेबस्टियन लेकोर्नुले आफ्नो पछिल्लो सन्देशमा सुरक्षा निकायलाई 'माध्यमिक विद्यालयका विद्यार्थीहरूसँग भिड्न' नभई केवल कानुन कार्यान्वयन गर्न आदेश दिइएको दाबी गरेका छन्।

विद्यार्थीहरूको यो रणनीति बुझ्नका लागि, बन्द गरिएका विद्यालयका ढोकाहरूभन्दा बाहिरको राजनीतिक परम्परालाई हेर्नुपर्छ। फ्रान्समा शक्ति प्रायः निर्वाचित निकायहरूमा जत्तिकै सडकमा पनि रहने गरेको छ। विद्यार्थीहरूलाई यो कुरा अरू कसैलाई भन्दा राम्ररी थाहा छ।

अक्टोबर १९९० मा, पेरिसको उत्तरमा रहेको र अहिलेको अशान्तिको प्रमुख केन्द्र बनेको सेइन-सान-देनी (Seine-Saint-Denis) को एउटा विद्यालयमा भएको बलात्कारको घटना बजेटको कमी र कर्मचारी अभावविरुद्धको व्यापक प्रदर्शनको कारक बनेको थियो। यसको परिणामस्वरूप सरकारले 'लिसे' (lycées) हरूका लागि आजको मूल्यअनुसार १.२ अर्ब युरो बराबरको रकम निकासा गरेको थियो।

अक्टोबर १९९८ मा, ५ लाख विद्यार्थीहरूले उस्तै मागहरू राखेर फ्रान्सभरि जुलुस निकालेका थिए, जसको फलस्वरूप विद्यालयहरूको मर्मतसम्भारका लागि करिब १ अर्ब युरो र १४,००० अतिरिक्त कर्मचारीहरू उपलब्ध गराइएको थियो।

धेरै पटक विद्यार्थी आन्दोलनले सरकारी सुधारहरूलाई असफल पारिदिएका छन्—जस्तै १९८६ को विश्वविद्यालय सुधार र १९९४ को युवाहरूको न्यूनतम ज्याला घटाउने निर्णय।"

धेरै पटक विद्यार्थी आन्दोलनले सरकारी सुधारहरूलाई असफल पारिदिएका छन्—जस्तै १९८६ को विश्वविद्यालय सुधार र १९९४ को युवाहरूको न्यूनतम ज्याला घटाउने निर्णय।" बीबीसीबाट