• बिहीबार २-१५-२०७७/Thursday 05-28-2020/ 05:53 am

कोरोनाले देखाएको बाटोः ‘निजी अस्पताल तुरुन्त सरकारीकरण गरौं'

साना इकाईकमा समुदायः
सरकारले लकडाउनको घोषणा गर्यो जनताले त्यसलाई खुरुक्क माने । होम क्वारेन्टाइनमा बस भने बसे । यी अनुशासन हामीले कोरोना भाइरस संक्रमण नहोस् भनेर मानिरहेका छौं । लकडाउन कहाँ गर्ने हो ? क्वारेन्टाइन कस्तो ठाउँमा बनाउने भन्ने न सरकारले प्रष्ट पार्यो । न जनताले बुझे । लकडाउन भनेको गाउँमा समेत घरबाट बाहिर ननिस्किने, क्वारेन्टाइन भनेको एउटामा छु्ट्टै बस्ने भन्ने मात्रै सर्वसधारणमा बुझाई छ ।

लकडाउन भनेको ठूला शहर, जहाँ हजारौं मान्छेको भिडभाड् हुन्छ त्यसका लागि भनिएको हो । चीनको वुहानबाट फैलिएको कोराना भाइरस (कोभिड–१९) जुन विशाल शहर हो । त्यहाँ होम क्वारेन्टाइन भनिएको हो । शहरका घरबाट बाहिर ननिस्क भनिएको हो । 

धेरै भिडभाड हुने ठाउँमा संक्रमण फैलिन्छ भनेर विद्यालय, फिल्म हल, ठूला कलकारखाना, रेल, जहाज, यातायात, व्यापारिक मलहरु बन्द गर्नुपर्छ भनिएको हो । हामीले त, एउटा डाँडामा घर भएको व्यक्तिलाई पनि घरबाट बाहिर न निस्कि भनेर कडाईका साथ अनुशासन पालना गर्न भनिरहेका छौं । यसको अर्थ त्यो घरबाट निस्केर भिड्भाडमा जानुपर्छ भनिएको पनि होइन । साना इकाई बनाएर बस भन्नेमा हाम्रो ध्यान गएन । एउटा परिवारले मात्रै हाम्रो समाज निर्माण भएको देखिन्न । 

हिमाल, पहाड, तराई सबै ठाउँमा स–साना समुदायहरुबीचबाट समाज चलेको देखिन्छ । उनीहरुको जीवन पद्दति त्यहीँ ढंगले चलेको छ । जे भनिए पनि हाम्रो समाज अर्मपर्म, अ‍ैंचोपौंचोबाटै चलेको छ । सरसापटीबाट अर्थ चलाएका छन् । नुनको ढेकी सकियो भने भोली दिने गरी पैंचो माग्न जाने परम्परा अझै छ । कृषिमा आत्मनिर्भर बहुसंख्यक जनताका केही नभए पनि एक हल गोरु छ । दुहुना गाई, भैंसी पाल्ने पुस्ता अझै सकिएको छैन । 

खाद्यन्न सकिए त जसोतसो दुई तिहाईको सरकारले गाडीबाट पुराइदेला । ती एक हल गोरु, दुहुना गाई भैंसीलाई घाँस कसले पुराइदिन्छ ? गाई बस्तुका लागि घाँसपात पानी खुवाउन किसान त बाहिर निस्कनै पर्छ । त्यो जीवनशैलीलाई कसरी सरल बनाईदिने भन्नेमा ध्यान गएको छैन सरकारको । अझ गाउँमा यतिबेला बारी र  खेतका मकै गोड्ने समय आयो । समयमा मकै खनिएन भने अर्को वर्ष भोकमरीको सामना गर्नुपर्छ । 

– प्रकृतिमाथि पुँजीवादीले जसरी हमाला गर्यो, प्रकृतिले उही शैलीमा जवाफ फर्कायो ।
–क्वारेन्टाइन कहाँ बस्ने हो ? कस्तो हुनुपर्छ सरकार बुझाउँदैन ।
– टाकुरामा बसेको परिवारलाई लकडाउन र सेनिटाईजर होईन, साना इकाई बनाएर जीवनशैली चलाउँन सिकाउ ।
– प्रकृति र विज्ञानको लडाइँ हो कोरोना ।
– विज्ञानले बनाएका एटम बम प्रकृतिको एउटा किरा (कोरोना भाइरस) भन्दा फिका भए ।  

त्यसैले लकडाउन र क्वारेन्टाइन भनेको घरभित्रबाट बाहिर ननिस्कने, कामै नगर्ने भन्ने शैलीमा जसरी त्रास सृजना गरिएको छ यसले भावि दिनलाई झन् विकराल बनाउने छ । यो शहरको हकमा पूर्णतः लागु हुनुपर्छ । तर, सानो समुदाय बनाएर बाहिर सहर बजारमा नजाउ, नौलो मान्छेलाई आफ्नो समुदायको वस्तिमा पस्न नदेउ भनेर आफ्नो दैनिकी जीवनशैलीमा केही परिवर्तन गरेर काम गर भन्नेमा केन्द्रदेखि स्थानीय तहसम्म चेत भएन । 

उदाहरणका लागि ३० घरको एउटा समुदाय छ । त्यहीँबाट आफ्नो जीवनशैलीमा केही फेरबदल गर । साबुन पानीले हात धुनु, सरसफाईमा बस्नु, धेरै भिड्भाडमा नजानु भन्ने हो । प्रचार गरिएको छ, सेनिटाइजर हातमा लगाऊ । यहाँ शहरमा त ८० प्रतिशत जनताले हिजोसम्म सेनिटाइजर के भन्ने थाहा थिएन । गाउँमा त झन् ९९ प्रतिशतले सेनिटाइजर न उच्चारण गर्न सक्छन, न देखेका छन् । त्यसको विकल्प के हो भन्ने भनि दिनुपर्यो । 

अहिले बजारमा छ्यास्छेयास्ती सेनिटाइजर छ । तर, हातमा लगाउँदा जँड्याको स्वास जस्तो गन्हाउँने । आखिर त्यो सेनिटाइजर पनि पाटनको नेवारी समुदायले बनाएको लोकल रक्सीबाटै बन्ने रहेछ त ? हो हामीले अब, यस्तै साना इकाईका समुदाय रहेको समाज निर्माण उनीहरुले उत्पादन गर्ने मौलिक चिजहरुबाट समेत संक्रमणबाट बँच्न सकिन्छ भन्नेमा जोड् दिनुपर्छ । 
............
कोरोनाः प्रकृति र विज्ञानको लडाईं
प्रकृतिमाथि पुँजीवादी जीवनशैलीले जसरी हमाला गरेको थियो, प्रकृतिले त्यसको जवाफ उही शैलीमा फर्काएको अवस्था हो अहिले । धेरै आक्रण गरे त्यसको प्रतिकार हुन्छ भन्ने स्वयंसिद्ध तथ्य हो । पुँजीवादीहरुले यसलाई बुझेनन् र अहिलेको विकराल अवस्था आएको छ । 

विज्ञानले बनाएका एटम बम, हाईड्रोजन, क्षेप्यास्त्र अहिले फिका भए । प्रकृतिको एउटा किरा (कोरोना भाइरस)ले विश्व तहस नहस बनाई दियो । पुँजीवादीहरु प्रकृतिको लय बुझ्दैनन् । नाफामुखी र बजार मात्रै हेर्छन र, प्रकृति दोहोन गरेर त्यसमाथि बिजयी प्राप्त गरेर नफा कमाईयो भनेर मख्ख हुन्छन् । 

अहिले प्रकृतिको लय नबुझ्दा शक्तिशाली पुँजीवादी मुलुकको हालत हेरौं त । त्यसबाट हामी पनि अलग छैनौं । नव उदारबादबाट उदाएका भनिएकाहरुले खोलिएको मेडिकल बजार देखियो त संकटको घडीमा । निजी अस्पतालहरुले सामान्य रुघाखोकी र ज्वारो आउँदा समेत भर्ना गर्न मान्दैनन् । तर, सरकारबाट वर्सेनी करडौं छुटमा मेडिकल समाग्री भित्र्याई रहेका छन् ।

नेपालका मेडिकलहरु चिरफार गर्ने काम बाहेक अरु महामारीका बेला काम गर्दैनन् भन्ने पुष्टि भएन र ? त्यो एउटा सरकारी स्वामित्वको टेकु अस्पताल नभएको भए अहिले मुलुकको हालत के हुन्थ्यो ? नव उदारवादका नाइकेहरुले कसरी विमारीबाट पैसा लुट्छन र परेकाबेला राज्यलाई सहयोग गर्दैनन् भन्ने यो राम्रो उदाहरण हो ।

अब, दुई तिहाई बहुमतको सरकारले निजी मेडिकल सम्बन्धी नयाँ नीति अबलम्बन गरेर अघि बढ्नुको विकल्प छैन । यही यथास्थितिमा रहने हो भने जनताले दुई तिहाईको अनुभूति गर्न सक्दैनन् । 
......
अबको मोडेल क्युवा उपयुक्त हुनसक्छ
कोरोना भाइरसका कारण विश्वभरका पुँजीवादी देशमा स्वास्थ्य उपकरण नपाएर छट्पटी छ । तर, क्युवामा स्वास्थ्य समस्या भन्ने सुनिएको छैन । स्वास्थ्य नीतिमा विश्वको नमूना हो क्यूवा । सबै अस्पताल सरकाको हातमा छ । स्वास्थ्य सेवा निशुल्क भएपछि जनता ढुक्क छन् । उनीहरुको स्वास्थ्य सेवा राम्रा भएकाले संसारले त्यो नीतिलाई अध्ययन गरिरहेको छ ।

न्युयोर्क सीटीका मेयरले संघीय सरकारसँग ३० हजार भेन्टिलेटर माग गर्दा ट्रम प्रशासनले दिन सकेन । अमेरिकामा स्वास्थय उपकरण सबै भन्दा बढि उत्पादन हुन्छन, गुणस्तर पनि उत्तिकै । तर, त्यो किन्नुपर्छ ।

त्यहाँका मुठ्ठीभरका पुँजीपतिको लगानीमा रहेका कम्पनीले त्यसै दिने कुरा भएन । त्यस्तो सम्बृद्ध मुलुक न्युयोर्क सीटीका मेयरको दशा देख्ता हाम्रो चेत खुल्नुपर्ने हुन्छ । सबै निजीकरण हुँदाको हालत के हुन्छ भनेर । 

पुँजीवादीहरु लगानी गरेपछि फाइदा लिने भएकाले त्यो भन्दा अर्को सोच्न सक्दैनन् । हेरौं त, शक्तिशाली राष्ट्र कोरोना भाइरसबाट मृत्युको संख्या ? त्यहाँ त सबै सेवा सुविधा छ । उपाचारका सबै आधुनिक उपकरण, औषधी त्यहीँ छ । तर, संक्रमण बढि राखेको छ । मृत्युकको संख्याका अंक उकालो लागिरहेको छ ।

दुई तिहाईको सरकार सबैलाई क्षतिपूर्ति दिन सक्छ भने अब, यहाँका निजी मेडिकलहरुलाई पनि क्षतिपुर्ती दिन तयार हुनुपर्छ  । क्षतिपुर्ती दिएर निजी अस्पतालहरुलाई सरकारको स्वामित्वमा लिनुपर्छ । सेवा, सुविधाका नाममा सामान्य अवस्था हुँदा उच्च खालको अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्ड अनुसार उपचार हुन्छ ।

जब, राज्यलाई अप्ठ्यारो पर्छ विरामी गेटबाटै फर्काईदिने पनि संसारमा कहीँ अस्पताल हुन्छ ? अहिलेको नजिरलाई लिएर यो शक्तिशाली सरकारले निजी अस्पतालको निर्मम बजारमाथि नियन्त्रण गरिएन भने हामी उपचार नपाएरै मर्छौं ।

नेपाली जनतासँग पैसा छैन । निजी अस्पतालहरु पैसा र नाफाबिना उपचार गरिदिंदैनन् । सरकारी अस्पतालहरु न्यून छन् । त्यहाँ राम्रो उपचार हुँदैन भन्ने भ्रम यी निजी अस्पतालहरुले सृजना गरिदिएर जनताको मनमा त्रास सृजना गरिदिएका छन् ।

यो महामारीले अब हाम्रो स्वास्थ्य नीति क्युवाली मोडेलको हुनुपर्छ भन्ने देखाएको छ । हामी समाजवाद उन्मुख अवधारणमा अघि बढेकाले कम्तिमा यहीँ मौकामा यहीँबाट सुधारको काम थालनी गरौं । 

(नेकपा (नेकपा)का नेता कार्की समाजवादी आन्दोनका प्रखर वक्ता हुन् । पार्टीभित्र दोस्रो पुस्ताका बौद्धिक नेताका रुपमा चिनिने कार्कीसँग समाचार दैनिकका लागि उजिर मगरले गरेको कुराकानीमा आधारित लेख ।) 

प्रतिकृया दिनुहोस
प्राप्त प्रतिक्रिया
अर्जुन बिष्ट लेख्नुहुन्छ २ बैशाख, २०७७ ५:४३ pm

समाजबाद को थालनि कहॅाबाट गर्ने:-आजको जन्ताको संम्बिधानको मुख्य सवलनै यही हो ।तर यो सरकार बाट यो सम्भब देख्नु भएको छ कार्कि ज्यु ।इतिहासले दिएको जिम्मेवारी पुरा नगर्ने सरकारले तपाइले देखाएको बाटो हिडला ! सरकार र सोच दुबै बदल्न एक पटक फेरी आधिबेरी ल्याउनै पर्छ।

Sashakta Gharti लेख्नुहुन्छ २५ चैत, २०७६ २:१० pm

Excellent vision

Krishna लेख्नुहुन्छ १८ चैत, २०७६ ९:५९ pm

Ok chha

Dinesh Shakya लेख्नुहुन्छ १८ चैत, २०७६ ७:५१ pm

कमरेड अभिबादन, लेख राम्रो छ, तपाई को बिचार सङ म पुर्ण सहमत छु, अहिलेको अवस्थामा तपाई सान्सद, अनि पार्टीको को पनि उच्च ओहदामा हुनुहुन्छ, तपाईको धारणाा सुझाव पुर्याउनु पर्यो, हामी कम्युनिस्त बिचार मात्र राख्ने भाशन, लेख ले अब हुने वाला केही छैन, एक जना कुल मान घिसिङ ले प्राधिकरण मा जुन हिसाब ले परिवर्तन गर्‍यो यो त अहिलेको सतकार को पालामा नै भयेको हो , अहिले जुन महामरी फैलिरहेको छ।यो नेकपा सरकार हो , काग्रेस को सरकार होईन, यसलाई यो सरकारले महसुस हुने गरि जनताको पुर्न निसुल्क यो महामारिको उपचार गर्नु पर्छ।, बिपन्न ,दैनिक मजदूर लाई र समेत राहत उपलब्थ सरकारले घोषणा गर्नु पर्यो। यो समय मा जनताको राहत र स्वास्थ सुरक्षा गर्न सकियेन, र जुन भ्रष्टाचार को हल्ला आईरहेको छ यसले नेकापा सरकारलाई आगामी दिनमा जनताले देखाउने छ अनि तपाईं हामी फेरि जनता कहाँ कसरी भोत माग्न जाने , सरकार तपाईं हरु जुन सुकै मूल्य चुकाउनु परे पनि यसलाई कोरोनो भाईरस लाई निर्मुल पार्ने, कोसिस गरौ। दिनेश शाक्य, मेचिनगर, धुलाबारी

तपाईँको मत

रेट्न केही बाँकी छाडेको थियो सायद छुराले

  • १० जेठ, २०७७

यता भास गहिरो उता डिल छ सायद जहाँ छु, त्यहीँ अड्न मुश्किल छ सायद बन्दाबन्दीले जीवन जर्जर भयो । कोरोना समयका बदनाम छालहरूले मलाई हुत्याएर आफ्नै

अब सम्भावित नाकाबन्दीको लागी तयार बनौं !

  • १० जेठ, २०७७

वि.सं २०७२ मा भूकम्पले नेपालीहरु पीडित भइराखेको अवस्थामा भारतले आफूले भने जस्तो गरि नेपालमा संविधान जारी नभएको भन्दै अघोषित रूपमा नाकाबन्दी गरेको

कालापानी मुद्दालाई यसरी गर्न सकिन्छ अन्तर्राष्ट्रियकरण 

  • ९ जेठ, २०७७

हामीले भारतबाटै पाठ सिक्नु परेको छ । चीनसँगको सीमा विवादमा भारतले अन्तर्राष्ट्रियकरण गरेको थियो । भारतले पाकिस्तानमा पक्राउ परेका आफ्ना एक सैनिक