एजेन्सी । बीबीसी आई (BBC Eye) ले गरेको अनुसन्धान अनुसार, इन्डोनेसियाको एक इस्लामिक आवासीय विद्यालयमा विद्यार्थीलाई यौन दुर्व्यवहार गरेको अभियोगमा दोषी ठहरिएका शिक्षकलाई गोप्य रूपमा जेलबाट समयअघि नै रिहा गरिएको छ।

मोच सुब्छी अज़ल त्सानी (Moch Subchi Azal Tsani) वा "बेछी" (Bechi) को नामले परिचित उनी एक प्रभावशाली इस्लामिक धार्मिक नेताका छोरा हुन्। उनको मुद्दाले मुस्लिम बहुल देश इन्डोनेसियामा ठूलो तरङ्ग पैदा गरेको थियो, जहाँ लाखौँ अभिभावकहरू आफ्ना बालबालिकालाई इस्लामिक आवासीय विद्यालयहरूमा पठाउने गर्छन्।

उनलाई २०२२ मा पूर्वी जाभामा रहेको उनका बाबुको विद्यालयबाट गिरफ्तार गरिएको थियो, जहाँ उनले पढाउने गर्थे। उनलाई पक्राउ पर्नबाट जोगाउन उनका परिवारका समर्थकहरू ठूलो सङ्ख्यामा भेला भएपछि करिब १,००० दंगा प्रहरी सम्मिलित १५ घण्टा लामो घेराबन्दी पछि उनी गिरफ्तार भएका थिए। उनलाई सोही वर्षको अन्त्यमा सात वर्षको जेल सजाय सुनाइएको थियो।

सरकारले उक्त विद्यालयको सञ्चालन अनुमति रद्द गरेको थियो, तर तत्कालीन राष्ट्रपति जोको विडोडोले यो मुद्दा कुनै संस्थासँग नभई एक व्यक्तिसँग सम्बन्धित भएको तर्क गर्दै विद्यालय खुला राख्न हस्तक्षेप गरेका थिए।

तर बीबीसीको अनुसन्धानले ४६ वर्षीय बेछी विरुद्ध थप आरोपहरू र विद्यालय तथा परिवारले ती आरोपहरू दबाउन खोजेको प्रमाण उजागर गरेको छ।

बेछीको रिहाइ यस्तो समयमा भएको छ, जब महिला विरुद्ध हुने हिंसा सम्बन्धी राष्ट्रिय आयोगले इस्लामिक आवासीय विद्यालयहरूमा यौन हिंसाको "आपतकाल" रहेको चेतावनी दिएको छ। धार्मिक नेताहरूको शक्तिले यी विद्यालयहरूलाई अनुगमन र कारबाहीबाट जोगाएको छ भने विद्यार्थीहरूलाई दुर्व्यवहारको उजुरी गर्नबाट हतोत्साहित बनाएको आयोगको भनाइ छ।

बेछी (Bechi) विरुद्ध दुर्व्यवहार र बलात्कारको आरोप लगाउने धेरै छात्रामध्ये केवल एक जनाले मात्र कानुनी प्रक्रिया अघि बढाएकी थिइन्, जसका कारण उनलाई दोषी ठहर गरियो। ती पीडितको पहिचान कहिल्यै सार्वजनिक गरिएको छैन।

सरकारी वकीलहरूले बलात्कारका लागि अधिकतम १६ वर्षको सजाय माग गरेका थिए, तर अदालतले बेछीलाई बलात्कारको अभियोगमा निर्दोष ठहर गर्दै यौन दुर्व्यवहारको कम गम्भीर अभियोगमा दोषी ठहर गर्यो।

बीबीसीले खिचेको गोप्य भिडियो (अन्डरकभर फुटेज) ले उनी आफ्नो आधा सजाय पनि नकाटी जेलमुक्त भइसकेको खुलासा गरेको छ।

बेछी सामान्यतया मार्च २०२७ को आसपास प्यारोल (सजाय स्थगन) का लागि योग्य हुन्थे वा २०२९ मा आफ्नो सजाय पूरा भएपछि रिहा हुन्थे।

इन्डोनेसियाको अध्यागमन तथा कारागार मन्त्रालयले बीबीसीलाई बताए अनुसार, "लागू नियम अनुसार दिइएको सजाय छुट" का कारण बेछीलाई अगस्ट २०२५ मा रिहा गरिएको हो। तर मन्त्रालयले उनको सजाय किन घटाइयो भन्ने कुरा खुलाउन नसकिने बताएको छ।

इरा पुस्पितासारी (Ira Puspitasari) मुद्दाको क्रममा गवाही दिने अर्की छात्रा थिइन्, तर उनका आरोपहरूले छुट्टै मुद्दाको रूप लिन सकेनन्। उनले पहिलो पटक यस विषयमा सार्वजनिक रूपमा बोल्न आफ्नो नाम गोप्य राख्न पाउने कानुनी अधिकार त्यागेकी छिन्।

"मलाई उनको दास जस्तै व्यवहार गरियो। मलाई बन्धक बनाएर बलात्कार गरियो र कुटपिट गरियो," उनी भन्छिन्। "उनले मलाई भनेका कुरा म कहिल्यै बिर्सन सक्दिनँ: 'के तिमीलाई थाहा छैन तिमी मेरो दास मात्र हौ?'"

मार्चमा आयोजित एक कार्यक्रममा बेछी मुस्कुराउँदै समर्थकहरूलाई अभिवादन गरिरहेको गोप्य भिडियो हेरेपछि उनी भावुक हुँदै भन्छिन्: "केही भएकै थिएन जस्तो गरी उनी घुमिरहेका छन्।"

इराले १५ वर्षको उमेरदेखि चार वर्षभन्दा बढी समयसम्म बेछीबाट आफू बलात्कृत र यौन शोषित हुनुपरेको बीबीसीलाई बताइन्। उनले भाग्ने प्रयास गरेकी थिइन्, तर बेछीका निजी सुरक्षाकर्मीहरूले उनलाई खोजेर अपहरण गरी एक एकान्त कुटीमा लगेका थिए, जहाँ बेछीले उनलाई यातना दिए र बलात्कार गरे। त्यसपछि उनलाई विद्यालयबाट निकालिएको थियो।

उनले यी सबै कुरा प्रहरीमा उजुरी दिएकी थिइन्, तर पछि धम्की दिएर उजुरी फिर्ता लिन बाध्य पारियो। उनले बेछीकी आमाले "केही पनि भएको थिएन" भन्न लगाएको अडियो रेकर्डिङ पनि साझा गरेकी छिन्।

यस वर्षको जनवरीमा, बेछी समयअघि नै रिहा भएको खबर सुनेपछि, बीबीसीका अनुसन्धानकर्ताहरू पूर्वी जाभामा रहेको सिद्धिकिया (Shiddiqiyyah) इस्लामिक आवासीय विद्यालयको वार्षिक प्रार्थना सभामा पुगेका थिए।

पत्रकारहरूले बेछीलाई मास्क लगाएर आफ्ना बाबुको छेउमा बसेको देखे। उनी मञ्चमा आउनु भन्दा ठीक अघि, अघिल्ला वर्षहरूको विपरीत, भिडियो र फोटो खिच्न प्रतिबन्ध लगाइएको थियो।

त्यसपछि मार्चमा, बीबीसीका पत्रकारहरूले विद्यालयकै परिसरमा रहेको उनको पारिवारिक घरमा ईदको प्रार्थना सभाका क्रममा बेछीलाई पुनः गोप्य क्यामेरामा कैद गरे।

बीबीसीले बेछी, उनकी आमा र सिद्धिकिया विद्यालयसँग प्रतिक्रिया मागेको थियो, तर कुनै जवाफ आएन।

दोषी ठहर भएका यौन दुर्व्यवहारका पीडित बालिका सहित गवाही दिने छात्राहरूलाई साक्षी संरक्षणमा राखिएको थियो र इन्डोनेसियाली कानुन अनुसार बेछीको रिहाइबारे उनीहरूलाई जानकारी दिनु अनिवार्य हुन्छ।

तर उनीहरूलाई कुनै जानकारी दिइएको थिएन, इरा र गवाही दिने अर्का पूर्व विद्यार्थीले बीबीसीलाई बताए। बेछी अझै जेलमै छन् भन्ने विश्वास गरिरहेका उनीहरू बीबीसीको गोप्य भिडियो देखेर स्तब्ध भए।

मन्त्रालयले बेछी अझै प्यारोलमा रहेकाले पीडितहरूलाई जानकारी गराउनु नपर्ने तर्क गरे पनि, साक्षी संरक्षण एजेन्सीले यसको खण्डन गर्दै पीडितहरूलाई जानकारी दिनै पर्ने बताएको छ।

अयु मसुरोह (Ayu Masuroh) ले आफू कहिल्यै बेछीबाट शोषित नभएको तर साथीहरूबाट सुनेपछि उनका विरुद्धका आरोपहरूको अनुसन्धान सुरु गरेको बताउँछिन्। उनी विद्यालय नजिकै बस्छिन् र बेछी जेल बाहिर आएकाले डराएकी छिन्।

"उनी मलाई घृणा गर्छन्। उनका समर्थकहरूले मलाई धेरै पटक ज्यान मार्ने धम्की दिएका छन्। म यहाँ कहिल्यै सुरक्षित महसुस गर्ने छैन। मलाई इन्डोनेसियामा बस्न सुरक्षित लाग्दैन।"

पहिलो पटक सार्वजनिक रूपमा बोल्दै उनले कम्तीमा १० जना अन्य छात्राहरूको गवाही सङ्कलन गरेको बीबीसीलाई बताइन्, जसले बेछीबाट यौन दुर्व्यवहार वा बलात्कार भएको आरोप लगाएका थिए।

उनका अनुसार, केही छात्राहरूलाई बेछीले उनीहरू "छानिएका" व्यक्ति हुन् भनेका थिए भने एक जनालाई "व्यक्तिगत अन्तर्वार्ता" को लागि बोलाएर बलात्कार गरेका थिए।

बीबीसीले देखेको अदालतको कागजात अनुसार, यी विवरणहरू बन्द ढोकाभित्र भएको सुनुवाइको अंश थिए, जसमा विद्यालयमा वर्षौँदेखि भएको दुर्व्यवहारको आरोप लगाइएको थियो।

विद्यालयका पूर्व वकील नुन सायुती (Nun Sayuti), जसले पछि विद्यालय छाडेर छात्राहरूलाई सहयोग गर्न थालेका थिए, बेछीको समयअघिको रिहाइबाट आफू "गहिरो रूपमा निराश" भएको र यो "पीडितहरूको अधिकारको उल्लङ्घन" भएको बताउँछन्। उनी भन्छन्, "उनीहरूले यो मुद्दालाई प्रकाशमा ल्याउनका लागि लामो र कठिन कानुनी प्रक्रिया पार गरेका थिए।"

उनले पनि अदालतमा गवाही दिएका थिए। जब बलात्कारको आरोप पहिलो पटक सतहमा आयो, बेछीले उनलाई ती आरोपहरू सामसुम पार्न आदेश दिएको उनले अदालतलाई बताएका थिए। तर जब उनले दाबीहरूको अनुसन्धान गर्न थाले, आफूले गलत पक्षको बचाउ गरिरहेको महसुस गर्दै "आफूले अडान लिनुपर्छ भन्ने थाहा पाएको" उनी बताउँछन्।

त्यसपछि नुनले प्रमाणहरू सङ्कलन गर्न थाले र विद्यालय छाड्नुअघि बेछीले घमण्ड गर्दै बोलेको कुरा गोप्य रूपमा रेकर्ड गरे। बीबीसीले सुनेको उक्त रेकर्डिङमा उनले भनेका छन्: "मेरो पद र स्थितिमा भएपछि, म जसलाई पनि आफूले चाहे अनुसार प्रयोग गर्न सक्छु।"

भर्खरका वर्षहरूमा इन्डोनेसियाभरि प्रकाशमा आएका यी घटनाहरू "हिमशैलको टुप्पो" (समस्याको सानो अंश) मात्र हुन सक्ने महिला विरुद्ध हुने हिंसा सम्बन्धी आयोग (कोमनास पेरेम्पुआन/Komnas Perempuan) ले मे महिनामा जारी गरेको वक्तव्यमा चेतावनी दिएको छ।

पर्याप्त सुरक्षा संयन्त्रको अभावका कारण धेरै विद्यालयका छात्राहरूले दुर्व्यवहारको उजुरी दिन सकिरहेका छैनन् भन्दै आयोगले धार्मिक नेताहरूले अनियन्त्रित शक्ति प्रयोग गर्न नपाऊन् भन्नाका लागि सरकारलाई अनुगमन कडा बनाउन र कडा सजायको व्यवस्था गर्न आग्रह गरेको छ।

बेछीका बाबुले बोक्ने राजनीतिक प्रभावका कारण उनको मुद्दा इन्डोनेसियाकै सबैभन्दा हाई-प्रोफाइल यौन दुर्व्यवहार काण्डहरू मध्ये एक हो।

क्याई मुख्तार मुअ्थी (Kiai Muchtar Mu'thi) ले इन्डोनेसियाली राष्ट्रियतालाई जोड दिँदै इस्लामिक शिक्षा प्रदान गर्छन्, र पूर्वी जाभामा रहेको उनको स्वामित्वको विद्यालय एउटा ठूलो परिसरको हिस्सा हो जहाँ हजारौँ वफादार अनुयायीहरू छन्।

सार्वजनिक विरोधका बाबजुद २०२२ मा गिरफ्तार हुनुअघि बेछीले कम्तीमा एक दशकसम्म उक्त विद्यालयमा अध्यापन गराएका थिए।

प्रहरीलाई भित्र पस्न नदिन सयौँ विद्यार्थी र समर्थकहरू विद्यालयको ढोकाबाहिर भेला भएका थिए। उनीहरू काँधमा काँध मिलाएर उभिएका थिए, मुट्ठी उठाएका थिए र "शरीर र आत्माले" विद्यालयको रक्षा गर्न तयार रहेको नारा लगाइरहेका थिए।

वर्षौँदेखि, मुख्तार र उनको विद्यालय – साथै यो रहेको सिद्धिकिया (Shiddiqiyyah) परिसरले – एक प्रमुख राजनीतिक प्रतिस्पर्धाको थलोको रूपमा समर्थन खोज्न आउने सार्वजनिक राजनीतिक व्यक्तिहरूलाई आकर्षित गर्दै आएको छ।

२०१४ मा, तत्कालीन राष्ट्रपति पदका उम्मेदवार जोको विडोडोले आफ्नो राजनीतिक अभियानका क्रममा यहाँको भ्रमण गरेका थिए। पाँच वर्षपछि, उनका उत्तराधिकारी प्रबोवो सुबियान्तोले पनि त्यसै गरे।

इन्डोनेसियाका राष्ट्रिय प्रहरी प्रमुखले गत वर्षको अगस्टमा विद्यालयको भ्रमण गरी मुख्तारसँग भेटघाट गर्दै सिद्धिकियासँग अझ नजिकको सम्बन्ध गाँस्न चाहेको बताएका थिए।

पारिवारिक सम्बन्ध र पहुँचकै कारणले आफूलाई बेछी विरुद्धका आरोपहरू फिर्ता लिन बाध्य पारिएको इरा बताउँछिन्।

"म असाध्यै डराएकी थिएँ," बीबीसीलाई उनले भनिन्। उनलाई ज्यान मार्ने धम्की दिन थालेपछि स्थिति झन् भयावह बनेको उनले थपिन्।

जुन २०१८ मा, इरा र उनका बाबुलाई विद्यालय नजिकैको एक होटेलमा बोलाइयो, जहाँ उनले बेछीकी आमा, न्याई शोफवातुल उम्मा (Nyai Shofwatul Ummah) लाई भेटिन्।

इराले उनीहरूबीच भएको कुराकानी गोप्य रूपमा रेकर्ड गरेर बीबीसीलाई उपलब्ध गराएकी छिन्। उक्त रेकर्डिङमा बेछीकी आमाले उनका छोराले "गल्ती गरेको, सम्भवतः इरासँगको सम्बन्धमा। त्यसैले म माफी माग्छु" भनेकी छिन्।

त्यसपछि उनले इरालाई प्रहरी उजुरी फिर्ता लिन आग्रह गर्छिन्। "केही पनि भएको छैन, यो त केवल पारिवारिक कुरा हो," उनले भन्छिन्।

इराले आफ्नो सुरक्षाको डरले आरोपहरू फिर्ता लिने कागजमा हस्ताक्षर गरेको र अहिले त्यसप्रति पछुतो मानिरहेको बताउँछिन्।

जब यो मुद्दा अदालत पुग्यो, इरालाई घन्टाौँसम्म सोधपुछ गरिएको थियो, जहाँ उनलाई "अत्यन्तै सूक्ष्म र दुखद प्रश्नहरू सोधिएको थियो। मैले अदालतलाई सबै कुरा बताएकी थिएँ।"

अहिले बेछी जेलमुक्त भएको भिडियो हेरेपछि उनी भन्छिन्, "यस्तो लाग्छ उनी जिते र म हारेँ।"

"संसारले यो सत्य थाहा पाउनु धेरै महत्त्वपूर्ण छ। यो साँचो हो। उनी स्वतन्त्र छन्। यो त कानुनको पूर्ण उपहास हो।" बीबीसीबाट