एजेन्सी । न्यू मेक्सिकोका एक अमेरिकी न्यायाधीशले बिहीबार मेटा (Meta) लाई आफ्ना प्लेटफर्महरूले बालबालिकामा पुर्‍याउने खतराबारे जनतालाई सचेत नगराएको भन्दै थप $५६७ मिलियन (करिब ५६ करोड ६७ लाख डलर) जरिवाना तिर्न आदेश दिएका छन्। बालबालिकाको सुरक्षाको मुद्दामा कम्पनीविरुद्ध भएको यो अहिलेसम्मकै ठूलो फैसला हो।

न्यायाधीश ब्रायन बिडशेडले भने कि यो सोसल मिडिया दिग्गज वायु प्रदूषण जस्तै "सार्वजनिक उपद्रव" (public nuisance) हो र उसले यो रकम भविष्यमा हुने क्षति कम गर्ने उद्देश्यले बनाइने कोषमा राख्नुपर्छ।

यो फैसला मेटालाई यसअघि नै सोही केसमा तिर्न आदेश दिइएको $३७५ मिलियन जरिवानाबाहेकको हो, जसअनुसार कुल रकम $९४२ मिलियन पुगेको छ।

न्यायाधीश बिडशेडले मेटालाई एउटा कारखानासँग तुलना गरे, जसको विज्ञापन र सामग्री उत्पादन हुन् भने "बालबालिकाको मानसिक क्षति र यौन शोषण नियन्त्रण गरिनुपर्ने प्रदूषण हुन्।"

इन्स्टाग्राम, फेसबुक, ह्वाट्सएप र थ्रेड्सको स्वामित्व र सञ्चालन गर्ने मेटाका प्रवक्ताले बिहीबार भने: "हामी यस फैसलासँग असहमत छौँ र पुनरावेदन (Appeal) गर्नेछौँ।"

"हामी मानिसहरूलाई हाम्रा प्लेटफर्महरूमा सुरक्षित राख्न कडा मिहिनेत गर्छौँ र खराब तत्वहरू तथा हानिकारक सामग्रीहरू पहिचान गरी हटाउने चुनौतीहरूबारे पारदर्शी छौँ। हामी अनलाइनमा किशोरकिशोरीहरूको सुरक्षा गर्ने आफ्नो रेकर्डमा विश्वस्त छौँ र तथ्यहरूलाई तोडमोड गर्ने दाबीहरूविरुद्ध आफ्नो बचाउ गरिरहनेछौँ।"

यस केसमा अघिल्लो $३७५ मिलियनको फैसलाको सम्बन्धमा पनि मेटाले अदालतको निर्णयविरुद्ध पुनरावेदन गर्ने मनसाय व्यक्त गर्दै उस्तै स्पष्टीकरण दिएको थियो। बालबालिकाको सुरक्षाको मुद्दामा कुनै अमेरिकी राज्यले मेटाविरुद्ध सफलताका साथ मुद्दा जितेको यो पहिलो पटक थियो।

मेटाले हाल अमेरिकामा उस्तै मुद्दाहरूमा हजारौँ लिलामी/मुद्दाहरूको सामना गरिरहेको छ। न्यू मेक्सिकोका फैसलाहरूका अतिरिक्त, मेटाले यसै वर्षको सुरुमा लस एन्जलसमा यस्तै दाबीहरू गरिएको केस हारेको थियो। 

न्यू मेक्सिकोको यो मुद्दा सन् २०२३ मा न्यू मेक्सिको राज्यका सरकारी वकिलहरूले दर्ता गरेको मुद्दाबाट सुरु भएको हो। उनीहरूले मेटाका प्लेटफर्महरूले बालबालिकालाई खतरामा पारेको, अश्लील सामग्रीहरूको पहुँचमा पुर्‍याएको र यौन शोषकहरूसँग सम्पर्क गराएको भन्दै कम्पनीलाई जिम्मेवार ठहराउनुपर्ने तर्क गरेका थिए।

सुनुवाइको पहिलो चरणमा, मेटाले न्यू मेक्सिकोको अनुचित अभ्यास ऐन (Unfair Practices Act) को बारम्बार उल्लङ्घन गरेको पाइयो, किनभने यसका सिफारिस गर्ने एल्गोरिदमहरूले मूलतः साना उमेरका प्रयोगकर्ताहरूलाई हानिकारक सामग्री र सम्पर्कहरूतर्फ "मोड्ने" (steer गर्ने) काम गरेका थिए।

सिफारिस गर्ने एल्गोरिदमहरू (Recommendation algorithms) ती औजारहरू हुन् जसलाई मेटाले प्रयोगकर्ताले आफ्ना प्लेटफर्महरूमा के सामग्री देख्छ भन्ने कुरा स्वतः तय (curate) गर्न प्रयोग गर्दछ।

यस सुनुवाइको दोस्रो चरणमा फैसला सुनाउँदै न्यायाधीश बिडशेडले मेटाले पुर्‍याएको क्षति "सार्वजनिक उपद्रव" (public nuisance) को स्तरमा पुगेको ठहर गरे, अर्थात् स्वास्थ्य र सुरक्षाको यस्तो मुद्दा जुन यति व्यापक बनेको छ कि यसले सर्वसाधारणलाई नकारात्मक असर पारिरहेको छ।

बालबालिकाको सुरक्षाको विषयमा मेटाले पाएको यो अहिलेसम्मकै ठूलो जरिवाना हुनुका साथै, सोसल मिडिया कम्पनीलाई "सार्वजनिक उपद्रव" ठहर गरिएको पनि यो पहिलो पटक हो।

"न्यायाधीशले लेखेका छन्, 'कारखानाले उत्पादन गर्ने हानिकारक प्रदूषणले स्वच्छ हवा पाउने सर्वसाधारणको अधिकारलाई हानि पुर्‍याए जस्तै, मेटाका प्लेटफर्महरूले बालबालिकामा पारेका हानिकारक प्रभावहरू यसका प्लेटफर्महरूमा मात्र सीमित रहँदैनन्। बरु, ती सम्पूर्ण इन्टरनेटमा र अझ बढी चिन्ताजनक रूपमा वास्तविक दुनियाँमा फैलिन्छन्। यसले प्रभावित बालबालिका, उनीहरूका परिवार र विद्यालयहरू, साथै अस्पताल र प्रहरी प्रशासनमाथि एक साझा र सामाजिक बोझ तथा क्षति सिर्जना गर्दछ।'"

न्यायाधीश बिडशेडका अनुसार, मेटालाई स्थापना गर्न आदेश दिइएको कोषको प्रयोग "क्षतिका व्यापक प्रभावहरूलाई" कम गर्ने प्रयासहरूका लागि गरिनेछ।

आदेशअनुसार, यस रकमको ठूलो हिस्सा (कुल $४२० मिलियन) "उपयुक्त क्लिनिकल वा अन्य व्यावहारिक स्वास्थ्य कार्यक्रम र विशेषज्ञहरू" को लगानीमार्फत मेटाका प्लेटफर्महरूले पहिले नै पुर्‍याइसकेको क्षतिको उपचारका लागि खर्च गरिनेछ। बीबीसीबाट